Filler HA (chất làm đầy hyaluronic acid) là gel hyaluronic acid đã được liên kết chéo, tiêm vào mô mềm để phục hồi thể tích, làm mờ nếp gấp và tạo đường nét khuôn mặt. Đây là nhóm chất làm đầy được sử dụng phổ biến nhất trong thẩm mỹ nội khoa nhờ tính tương hợp sinh học và khả năng hòa tan được bằng hyaluronidase [1]. Bài viết tổng hợp cơ chế, cách phân loại, các thông số kỹ thuật cần biết và dữ liệu an toàn từ các nghiên cứu lâm sàng đã công bố, dành cho bác sĩ và nhân viên y tế.
Tóm tắt nhanh
- Bản chất: hydrogel HA liên kết chéo (thường bằng BDDE) phân tán trong dung dịch đệm sinh lý [1].
- Cơ chế: tạo thể tích tức thì nhờ khối gel và khả năng giữ nước của HA; mức độ liên kết chéo quyết định độ cứng và thời gian tồn tại [1].
- Phân loại: theo độ cứng (G′), theo công nghệ sản xuất, theo có hay không có lidocaine và theo lớp tiêm/chỉ định.
- Thời gian duy trì: phụ thuộc sản phẩm, vùng tiêm và thể tích; dữ liệu lâm sàng ghi nhận hiệu quả từ khoảng 9 tháng đến hơn 12 tháng tùy chỉ định [4–7].
- An toàn: biến cố thường gặp là sưng, đau, bầm, phần lớn nhẹ và tự hết trong 7–14 ngày; biến chứng mạch máu hiếm nhưng nghiêm trọng [3].
- Pháp lý tại Việt Nam: filler HA là thiết bị y tế loại D, phải có số đăng ký lưu hành do Bộ Y tế cấp [8].
Filler HA là gì?
Hyaluronic acid (HA) là một glycosaminoglycan có tự nhiên trong da và mô liên kết, có khả năng liên kết lượng lớn nước và góp phần duy trì độ căng, độ ẩm của mô. Ở dạng tự nhiên (chuỗi thẳng), HA bị enzyme hyaluronidase phân hủy rất nhanh nên không đủ để làm đầy mô mềm [1].
Filler HA là hydrogel được tạo từ HA liên kết chéo, phân tán trong dung dịch sinh lý hoặc đệm phosphate. Phần lớn filler HA hiện đại dùng HA có nguồn gốc lên men vi khuẩn thay vì nguồn động vật, nhằm giảm nguy cơ dị ứng và phản ứng miễn dịch do tạp chất [1].
Vì sao HA cần được liên kết chéo?
Liên kết chéo là quá trình nối các chuỗi HA với nhau bằng một phân tử trung gian, tạo mạng lưới ba chiều. Mạng lưới này cản trở hyaluronidase xâm nhập vào gel, nhờ đó kéo dài thời gian tồn tại của filler trong mô [1]. Chất liên kết chéo phổ biến nhất là BDDE (1,4-butanediol diglycidyl ether), tạo liên kết ether bền giữa các chuỗi HA [1].
Mức độ liên kết chéo càng cao thì gel càng cứng, trương nở ít hơn và tồn tại lâu hơn; ngược lại, biến đổi phân tử HA quá mức có thể khiến cơ thể nhận diện như vật lạ [1]. Vì vậy, nhà sản xuất phải cân bằng giữa độ bền và tính tương hợp sinh học. Chi tiết về BDDE và mức độ liên kết chéo được trình bày trong bài Liên kết chéo BDDE trong filler HA.
Filler HA hoạt động như thế nào?
- Tạo thể tích cơ học: khối gel chiếm chỗ trong mô, nâng đỡ vùng thiếu hụt ngay sau tiêm.
- Giữ nước: HA hút nước từ mô xung quanh, góp phần vào thể tích và độ căng; mức hút nước khác nhau giữa các sản phẩm [2].
- Phần HA không liên kết chéo trong công thức giúp gel dễ đẩy qua kim nhưng bị phân hủy trong vài ngày đến vài tuần, không đóng góp vào hiệu quả nâng đỡ lâu dài [2].
- Tác động lên mô: một số nghiên cứu ghi nhận filler HA có thể kích thích tân tạo collagen, góp phần cải thiện da về lâu dài [2].
Các cách phân loại filler HA
Theo độ cứng và khả năng nâng đỡ (G′)
G′ (mô-đun đàn hồi) phản ánh khả năng chống biến dạng của gel. Filler G′ thấp mềm, dễ lan, phù hợp vùng nông và vùng vận động nhiều; filler G′ cao cứng hơn, phù hợp tiêm sâu để tạo thể tích, tạo đường nét [1]. Tuy nhiên, G′ chỉ dự đoán khả năng nâng đỡ đáng tin cậy khi so sánh các sản phẩm trong cùng một công nghệ sản xuất [2]. Xem thêm: G′, G″, tan δ là gì?.
Theo công nghệ sản xuất
Mỗi nhà sản xuất có công nghệ liên kết chéo riêng, khác nhau về trọng lượng phân tử HA, cách liên kết chéo, cách định cỡ hạt gel và tỷ lệ HA liên kết chéo/tự do [1,2]. Cách phân loại quen thuộc là filler “đơn pha” và “hai pha”; các tác giả gần đây đề xuất gọi là “hạt đồng nhất” và “hạt không đồng nhất” vì mọi filler HA liên kết chéo đều có cấu trúc hạt [1]. Xem thêm: Filler HA một pha vs hai pha.
Theo thành phần lidocaine
Nhiều filler HA có bổ sung lidocaine hydrochloride 0,3% để giảm đau khi tiêm. Các thử nghiệm ngẫu nhiên cho thấy lidocaine giảm đau có ý nghĩa mà không làm tăng tần suất biến cố bất lợi [9].
Theo lớp tiêm và chỉ định
Chỉ định của từng sản phẩm được quy định trong hướng dẫn sử dụng và giấy phép lưu hành. Ví dụ với ba dòng saypha® của Croma-Pharma (Áo) đã được Bộ Y tế cấp phép tại Việt Nam [8]:
| Sản phẩm | HA (mg/mL) | G′ (Pa) | Lớp tiêm | Mục đích sử dụng theo giấy phép VN |
| saypha® filler Lidocaine | 23 | 147 | Trung bì giữa–sâu hoặc dưới niêm mạc | Nếp mũi má vừa–nặng, làm đầy môi |
| saypha® volume Lidocaine | 23 | 229 | Trung bì sâu, dưới da hoặc trên màng xương | Nếp mũi má vừa–nặng |
| saypha® volume plus Lidocaine | 25 | 444 | Dưới da sâu và/hoặc trên màng xương | Thiếu hụt thể tích tầng giữa mặt vừa–nặng |
G′ đo ở 1 rad/s, 25 °C theo Puljic và cộng sự (2025) [2].
Những thông số kỹ thuật bác sĩ nên đọc
| Thông số | Ý nghĩa lâm sàng |
| Nồng độ HA (mg/mL) | Tổng HA, gồm cả phần liên kết chéo và phần tự do [1] |
| Gel content | Lượng HA liên kết chéo thực sự, liên quan khả năng nâng đỡ và độ bền [2] |
| G′, tan δ | Độ cứng và tính đàn hồi của gel [1] |
| Kích thước hạt gel | Ảnh hưởng độ mịn, khả năng đi qua kim và tính đồng nhất [2] |
| Lực đẩy (N) | Cảm giác khi tiêm, độ chính xác khi đặt sản phẩm [2] |
| Khả năng hút nước | Gợi ý mức tăng thể tích sau tiêm (in vitro, không suy trực tiếp ra in vivo) [2] |
Phân tích chi tiết các thông số này có trong bài Đặc điểm lý hoá của filler HA.
Filler HA duy trì được bao lâu?
Thời gian duy trì phụ thuộc vào sản phẩm, vùng tiêm, thể tích, kỹ thuật và cơ địa. Một số dữ liệu từ các nghiên cứu lâm sàng của dòng saypha®:
| Vùng điều trị | Thiết kế, cỡ mẫu | Kết quả duy trì |
| Nếp mũi má (filler Lidocaine) | Nhãn mở, 60 BN | 96,7% cải thiện ≥1 bậc ở tuần 36 [5] |
| Nếp mũi má (volume Lidocaine) | Nhãn mở, 62 BN | 87,1% cải thiện ≥1 bậc ở tuần 36 [4] |
| Tầng giữa mặt (volume plus Lidocaine) | Nhãn mở, 91 BN | 77% cải thiện ở tuần 52; trung vị duy trì 386 ngày [6] |
| Môi | Ngẫu nhiên theo kỹ thuật tiêm, 114 BN | Khoảng 70% đáp ứng ở tháng 12 [7] |
Các nghiên cứu trên đều không có nhóm chứng và do nhà sản xuất tài trợ, nên kết quả cần được diễn giải thận trọng.
Filler HA có an toàn không?
Tổng quan hệ thống năm 2026 của Frank và cộng sự, gồm 11 nghiên cứu tiến cứu với 947 bệnh nhân sử dụng filler HA saypha® và dòng Princess® trước đây, ghi nhận [3]:
- Biến cố ngắn hạn thường gặp nhất là sưng, đau chỗ tiêm, bầm, phần lớn mức nhẹ–vừa và hết trong khoảng 7–14 ngày; cá biệt kéo dài 25–32 ngày.
- Chỉ có 1 biến cố nghiêm trọng liên quan thiết bị trên tổng số 947 bệnh nhân.
- Không ghi nhận u hạt, phản ứng quá mẫn hay biến chứng mạch máu trong các nghiên cứu được đưa vào.
Tuy vậy, chính nhóm tác giả đánh giá độ tin cậy của bằng chứng ở mức thấp đến rất thấp, vì các nghiên cứu chủ yếu nhãn mở, cỡ mẫu nhỏ và thời gian theo dõi ngắn [3]. Với filler HA nói chung, biến chứng mạch máu như tắc mạch, hoại tử da hay tổn thương thị lực tuy hiếm nhưng có thể để lại di chứng vĩnh viễn [3]. Vì vậy, thủ thuật phải do bác sĩ được đào tạo thực hiện, nắm vững giải phẫu và có sẵn hyaluronidase cùng phác đồ xử trí biến chứng.
Làm sao nhận biết filler HA chính hãng?
Theo Nghị định 98/2021/NĐ-CP, thiết bị y tế loại D là nhóm có mức độ rủi ro cao, bao gồm các sản phẩm tiêm vào cơ thể [10]. Phòng khám nên kiểm tra:
- Số đăng ký lưu hành do Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế – Bộ Y tế cấp, khớp với tên sản phẩm trên hộp.
- Mục đích sử dụng được phép trong phụ lục giấy phép.
- Nhãn phụ và hướng dẫn sử dụng tiếng Việt, hóa đơn từ đơn vị phân phối chính thức.
Ví dụ, saypha® filler Lidocaine, saypha® volume Lidocaine và saypha® volume plus Lidocaine được cấp số lưu hành lần lượt 2502861, 2502863 và 2502862 ĐKLH/BYT-HTTB ngày 09/08/2025 [8]. Thông tin sản phẩm: saypha® filler.
Câu hỏi thường gặp
Filler HA có tan được không?
Có. Filler HA có thể được phân hủy bằng hyaluronidase. Đây là ưu điểm quan trọng về an toàn so với các chất làm đầy không hòa tan được [1].
Filler HA và tiêm HA cấp ẩm (skin booster) khác nhau thế nào?
Filler HA chủ yếu là HA liên kết chéo, dùng để tạo thể tích và nâng đỡ. Skin booster thường chứa HA không liên kết chéo hoặc liên kết chéo nhẹ, tiêm nông để cải thiện chất lượng da, không nhằm tạo thể tích [1,2].
Vì sao cùng là filler HA mà mỗi loại tiêm một vùng khác nhau?
Các sản phẩm khác nhau về độ cứng (G′), mức liên kết chéo, kích thước hạt và khả năng hút nước. Gel mềm phù hợp vùng nông và vận động nhiều, gel cứng phù hợp tiêm sâu tạo thể tích [1].
Tiêm filler HA thường gặp tác dụng phụ gì?
Thường gặp nhất là sưng, đau, bầm tại chỗ tiêm, đa số tự hết trong 1–2 tuần. Biến chứng mạch máu hiếm nhưng nghiêm trọng, cần được nhận biết và xử trí sớm [3].
Filler HA giữ được bao lâu?
Tùy sản phẩm và vùng tiêm. Dữ liệu nghiên cứu ghi nhận hiệu quả từ khoảng 9 tháng ở nếp mũi má đến hơn 12 tháng ở tầng giữa mặt [4–7].
Filler HA có cần số lưu hành tại Việt Nam không?
Có. Filler HA là thiết bị y tế loại D, phải có số đăng ký lưu hành do Bộ Y tế cấp trước khi được sử dụng tại cơ sở y tế [8,10].
Xem thêm: bằng chứng lâm sàng về lidocaine phối sẵn trong filler tại bài Filler có lidocaine: giảm đau đến mức nào?.
Xem thêm: Nếp mũi má: đánh giá và điều trị bằng filler HA, Thiếu hụt thể tích tầng giữa mặt (MVDSS), Chọn filler theo vùng dựa trên độ cứng G′, Tác dụng phụ của filler HA và Biến chứng mạch máu khi tiêm filler.
Tạm kết
Filler HA là công cụ linh hoạt và có thể đảo ngược, nhưng hiệu quả và an toàn phụ thuộc vào việc chọn đúng sản phẩm cho đúng lớp tiêm, kỹ thuật tiêm và sử dụng sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng. Hiểu các thông số kỹ thuật giúp bác sĩ đọc tài liệu sản phẩm một cách có phê phán thay vì chỉ dựa vào tên gọi thương mại. Với phương châm “Mang lại giá trị thật”, AIC đồng hành cùng Quý Bác sĩ trên nền tảng khoa học và minh bạch.
Tài liệu tham khảo
- Fundarò SP, Salti G, Malgapo DMH, Innocenti S. The Rheology and Physicochemical Characteristics of Hyaluronic Acid Fillers: Their Clinical Implications. Int J Mol Sci. 2022;23(18):10518. doi:10.3390/ijms231810518
- Puljic A, Frank K, Cohen J, et al. A Scientific Framework for Comparing Hyaluronic Acid Filler Crosslinking Technologies. Gels. 2025;11(7):487. doi:10.3390/gels11070487
- Frank K, Hilton S, Kerscher M, et al. The Safety Profile of a Portfolio of Hyaluronic Acid-Based Soft Tissue Fillers Manufactured Using MACRO Technology: A Systematic Review of Clinical Evidence. Life. 2026;16(1):110. doi:10.3390/life16010110
- Kopera D, Ivezic-Schoenfeld Z, Chang-Rodriguez S, et al. A prospective, open label, multicenter, post market study evaluating Princess® VOLUME Lidocaine for the correction of nasolabial folds. Dermatol Ther. 2020;33(6):e14310. doi:10.1111/dth.14310
- Grablowitz D, Sulovsky M, Höller S, et al. Safety and Efficacy of Princess® FILLER Lidocaine in the Correction of Nasolabial Folds. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2019;12:857–864. doi:10.2147/CCID.S211544
- Rzany B, Sulovsky M, Sattler G, et al. Long-term Performance and Safety of Princess VOLUME PLUS Lidocaine for Midface Augmentation: The PRIMAvera Clinical Study. Aesthet Surg J. 2024;44(2):203–215. doi:10.1093/asj/sjad230
- Müller DS, Grablowitz D, Krames-Juerss A, Worseg A. Lip Augmentation With Saypha LIPS Lidocaine. Aesthet Surg J. 2025;45(1):84–97. doi:10.1093/asj/sjae149
- Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế – Bộ Y tế. Giấy chứng nhận đăng ký lưu hành thiết bị y tế loại D số 2502861, 2502862, 2502863 ĐKLH/BYT-HTTB, ngày 09/08/2025.
- Smith L, Cockerham K. Hyaluronic acid dermal fillers: can adjunctive lidocaine improve patient satisfaction without decreasing efficacy or duration? Patient Prefer Adherence. 2011;5:133–139. doi:10.2147/PPA.S11251
- Nghị định 98/2021/NĐ-CP về quản lý trang thiết bị y tế, sửa đổi bởi Nghị định 07/2023/NĐ-CP.
Lưu ý: Nội dung mang tính thông tin chuyên môn, dành cho nhân viên y tế; không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ. Sản phẩm chỉ được sử dụng bởi nhân viên y tế được đào tạo tại cơ sở đủ điều kiện, theo đúng mục đích sử dụng đã đăng ký lưu hành.
Thông tin liên hệ
🏢 Công ty TNHH Y tế Thẩm mỹ AIC
📌 Trụ sở chính: 21 Bàu Cát 3, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh
🏢 Văn phòng đại diện Miền Bắc: 425 Vũ Tông Phan, Phường Khương Đình, Thành phố Hà Nội
🌎 Website: www.theaic.vn
☎️ Hotline: (028) 66851869
📩 Email: info@theaic.vn
