Mất thể tích ở tầng giữa mặt (vùng gò má, má trước trong và vùng dưới gò má) là một trong những dấu hiệu lão hóa sớm và dễ nhận thấy nhất. Khuôn mặt mất độ đầy đặn phía trên, má phẳng hoặc trũng, kéo theo nếp mũi má và rãnh dưới mắt rõ hơn. Bài viết trình bày cách đánh giá mức độ thiếu hụt theo thang MVDSS, nguyên tắc phục hồi bằng filler hyaluronic acid (HA) và dữ liệu lâm sàng dài hạn, dành cho bác sĩ và nhân viên y tế.
Tóm tắt nhanh
- Cơ chế: lão hóa làm thay đổi thể tích các khoang mỡ và nâng đỡ của xương mặt, khiến tầng giữa mặt phẳng hoặc trũng dần [1].
- Đánh giá: thang MVDSS 5 bậc (0–4) dựa trên độ lồi hay lõm của vùng gò má, má trước trong và dưới gò má [2].
- Sản phẩm: cần filler có độ đàn hồi (G′) cao, tiêm sâu dưới da hoặc trên màng xương để nâng đỡ [2,3].
- Bằng chứng: trong nghiên cứu PRIMAvera (91 BN), 100% cải thiện ≥1 bậc MVDSS ở tuần 4, 77% còn cải thiện ở tuần 52; thời gian duy trì trung vị 386 ngày [2].
- Tại Việt Nam: saypha® volume plus Lidocaine được cấp phép cho thiếu hụt thể tích vùng giữa mặt từ mức độ vừa đến nặng [4].
Vì sao tầng giữa mặt mất thể tích?
Mỡ dưới da mặt được chia thành các khoang riêng biệt, ngăn bởi vách mô liên kết [1]. Theo tuổi tác, thể tích các khoang này thay đổi không đồng đều, đồng thời xương hàm trên và vùng gò má tái cấu trúc, làm giảm nâng đỡ cho mô mềm phía trên. Hậu quả là:
- Gò má và má trước trong phẳng hơn, mất đường cong mềm mại.
- Vùng dưới gò má trũng, khuôn mặt trông gầy và mệt mỏi.
- Mô mềm dịch xuống dưới, làm nếp mũi má và rãnh môi cằm rõ hơn.
Ngoài lão hóa, teo mỡ mặt có thể do sụt cân nhiều hoặc do một số thuốc điều trị (ví dụ teo mỡ liên quan thuốc điều trị HIV) [2].
Thang MVDSS đánh giá thiếu hụt thể tích tầng giữa mặt
Thang MVDSS (Midface Volume Deficit Severity Scale) đánh giá mức độ thiếu hụt dựa trên hình dạng của 3 vùng: gò má (zygomaticomalar), má trước trong (anteromedial cheek) và dưới gò má (submalar) [2].
| Bậc MVDSS | Mô tả hình dạng tầng giữa mặt |
| 0 – Không/tối thiểu | Các vùng lồi đầy; gương mặt tròn đầy, không hoặc rất ít mất thể tích |
| 1 – Nhẹ | Hơi phẳng; gương mặt vẫn khá đầy; mất thể tích nhẹ |
| 2 – Vừa | Hơi lõm; mất thể tích mức vừa |
| 3 – Nặng | Lõm nhiều hơn; cấu trúc xương bên dưới bắt đầu lộ; mất thể tích nặng |
| 4 – Rất nặng | Lõm sâu; xương lộ rõ; mô chảy xệ, trũng rõ dưới gò má |
Bảng mô tả rút gọn theo mô tả trong nghiên cứu PRIMAvera [2].
Trong các thử nghiệm lâm sàng, “đáp ứng” thường được định nghĩa là cải thiện ít nhất 1 bậc MVDSS so với ban đầu. Ngoài MVDSS, các nghiên cứu còn dùng thang GAIS (cải thiện thẩm mỹ tổng thể) và đo thể tích bằng ảnh 3D.
Filler nào phù hợp cho tầng giữa mặt?
Tầng giữa mặt cần nâng đỡ và tạo khối, nên sản phẩm phù hợp thường có:
- Độ đàn hồi (G′) cao để giữ hình dạng dưới áp lực của mô mềm và cơ.
- Nồng độ HA và mức liên kết chéo cao hơn so với sản phẩm cho nếp nhăn.
- Lớp tiêm sâu: dưới da sâu và/hoặc trên màng xương.
Ví dụ, trong cùng một phương pháp đo, saypha® volume plus Lidocaine (HA 25 mg/mL, liên kết chéo 1,0–2,0%) có G′ khoảng 444 Pa, cao hơn rõ rệt so với các sản phẩm dùng cho nếp mũi má (147–229 Pa) [3]. Ý nghĩa của G′, G″ và tan δ được giải thích trong bài Lưu biến học của filler HA.
Bằng chứng lâm sàng: nghiên cứu PRIMAvera
Nghiên cứu PRIMAvera (Rzany và cộng sự, Aesthetic Surgery Journal 2024) đánh giá Princess® VOLUME PLUS Lidocaine, nay là saypha® volume plus Lidocaine, cho thiếu hụt thể tích tầng giữa mặt mức độ vừa đến nặng [2].
Thiết kế: hậu mãi, tiến cứu, nhãn mở, đa trung tâm tại Áo và Đức; 91 bệnh nhân (gồm 10 bệnh nhân teo mỡ mặt do thuốc điều trị HIV); tuổi trung vị 57, 82,4% nữ.
Phác đồ: tiêm dưới da sâu và/hoặc trên màng xương vào vùng gò má, má trước trong và/hoặc dưới gò má, kim 27G ½”. Kỹ thuật tùy nghiên cứu viên: tiêm nhiều điểm (46,2%), đường hầm và quạt (15,4%). Thể tích trung bình nhóm chính: 4,0 mL ở lần đầu và 1,88 mL khi tiêm bổ sung ở tuần 2 (70 bệnh nhân được tiêm bổ sung) [2].
| Mốc đánh giá | Kết quả |
| Tuần 4 | 100% cải thiện ≥1 bậc MVDSS (nghiên cứu viên); 65,4% cải thiện ≥2 bậc (nhóm chính) |
| Tuần 52 | 77% còn cải thiện ≥1 bậc MVDSS; 20,7% còn ≥2 bậc |
| Tuần 52 – người đánh giá ảnh độc lập | 91–93% còn cải thiện |
| Tuần 52 – GAIS | 92% (nghiên cứu viên), 86% (bệnh nhân tự đánh giá) |
| Thời gian duy trì | Trung vị 386 ngày (phân tích sống còn); ca thiếu hụt nặng duy trì lâu hơn |
| Hài lòng | 96,7% ở tuần 4; 78,4% ở tuần 52 |
An toàn: biến cố liên quan thiết bị gồm tụ máu 37%, đau 23%, sưng 10%, nốt 8%; tất cả hết trong vòng 85 ngày. Có 5 biến cố nghiêm trọng, không biến cố nào liên quan đến sản phẩm hay thủ thuật [2].
Hạn chế: nghiên cứu nhãn mở, không có nhóm đối chứng; 17,6% bệnh nhân bỏ dở; số bệnh nhân theo dõi sau tuần 52 rất ít nên không đủ dữ liệu cho các mốc dài hơn; nghiên cứu do nhà sản xuất tài trợ [2].
Lưu ý an toàn khi tiêm tầng giữa mặt
- Vùng nguy hiểm về mạch máu: tầng giữa mặt có động mạch mặt, động mạch dưới ổ mắt và các nhánh nối; tiêm gần rãnh dưới mắt và nếp mũi má cần đặc biệt thận trọng. Hướng dẫn quốc tế khuyến cáo không xem vùng nào là “an toàn tuyệt đối” và không chỉ dựa vào hút ngược để loại trừ tiêm vào mạch [5].
- Thể tích: nghiên cứu PRIMAvera giới hạn tối đa 10 mL mỗi buổi cho cả hai bên và 20 mL mỗi bệnh nhân; chia nhỏ thể tích qua lần tiêm bổ sung giúp kiểm soát kết quả tốt hơn [2].
- Đánh giá trước tiêm: chụp ảnh chuẩn hóa, khai thác tiền sử dị ứng lidocaine, bệnh tự miễn, nhiễm trùng tại chỗ và các thủ thuật trước đó tại vùng tiêm.
- Hyaluronidase: luôn sẵn sàng tại phòng thủ thuật để xử trí biến chứng.
Tổng quan hồ sơ an toàn của filler HA được trình bày trong bài Filler HA là gì?.
Câu hỏi thường gặp
Tiêm filler tầng giữa mặt giữ được bao lâu?
Trong nghiên cứu PRIMAvera, 77% bệnh nhân còn cải thiện ≥1 bậc MVDSS ở tuần 52; thời gian duy trì trung vị là 386 ngày, dài hơn ở các trường hợp thiếu hụt nặng [2].
Cần bao nhiêu mL filler cho tầng giữa mặt?
Tùy mức độ thiếu hụt. Trong nghiên cứu PRIMAvera, tổng thể tích trung bình khoảng 4 mL ở lần đầu cho cả hai bên, cộng khoảng 1,9 mL khi tiêm bổ sung [2].
Bổ sung thể tích tầng giữa mặt có cải thiện nếp mũi má không?
Có thể cải thiện gián tiếp khi nếp mũi má sâu chủ yếu do mất nâng đỡ tầng giữa mặt. Tuy nhiên, đây là hai chỉ định riêng; bác sĩ cần đánh giá tổng thể để quyết định thứ tự và vị trí tiêm.
Thang MVDSS khác gì thang GAIS?
MVDSS mô tả mức độ thiếu hụt thể tích theo hình dạng giải phẫu (0–4), còn GAIS đánh giá mức cải thiện thẩm mỹ tổng thể so với trước điều trị. Hai thang bổ sung cho nhau trong nghiên cứu [2].
Sản phẩm nào được cấp phép cho tầng giữa mặt tại Việt Nam?
Trong dòng saypha® do AIC phân phối, saypha® volume plus Lidocaine (ĐKLH 2502862 ĐKLH/BYT-HTTB) được cấp phép cho thiếu hụt thể tích vùng giữa mặt từ mức độ vừa đến nặng, tiêm sâu dưới da và/hoặc trên màng xương [4].
Xem thêm: Nếp mũi má: đánh giá và điều trị bằng filler HA, Chọn filler theo vùng dựa trên độ cứng G′ và Filler giữ được bao lâu?.
Tạm kết
Phục hồi thể tích tầng giữa mặt là bước quan trọng trong trẻ hóa toàn khuôn mặt. Đánh giá chuẩn hóa bằng MVDSS, chọn filler có khả năng nâng đỡ phù hợp và tiêm ở lớp sâu đúng kỹ thuật giúp đạt kết quả tự nhiên và bền vững, trong khi vẫn đặt an toàn mạch máu lên hàng đầu. Với phương châm “Mang lại giá trị thật”, AIC đồng hành cùng Quý Bác sĩ trên nền tảng khoa học và minh bạch.
Tài liệu tham khảo
- Rohrich RJ, Pessa JE. The fat compartments of the face: anatomy and clinical implications for cosmetic surgery. Plast Reconstr Surg. 2007;119(7):2219–2227.
- Rzany B, Sulovsky M, Sattler G, Cecerle M, Grablowitz D. Long-term Performance and Safety of Princess VOLUME PLUS Lidocaine for Midface Augmentation: The PRIMAvera Clinical Study. Aesthet Surg J. 2024;44(2):203–215. doi:10.1093/asj/sjad230
- Puljic A, Frank K, Cohen J, et al. A Scientific Framework for Comparing Hyaluronic Acid Filler Crosslinking Technologies. Gels. 2025;11(7):487. doi:10.3390/gels11070487
- Cục Hạ tầng và Thiết bị y tế – Bộ Y tế. Giấy chứng nhận đăng ký lưu hành thiết bị y tế loại D số 2502862 ĐKLH/BYT-HTTB, ngày 09/08/2025.
- Murray G, Convery C, Walker L, Davies E. Guideline for the Management of Hyaluronic Acid Filler-induced Vascular Occlusion. J Clin Aesthet Dermatol. 2021;14(5):E61–E69.
Lưu ý: Nội dung mang tính thông tin chuyên môn, dành cho nhân viên y tế; không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ. Sản phẩm chỉ được sử dụng bởi nhân viên y tế được đào tạo tại cơ sở đủ điều kiện, theo đúng mục đích sử dụng đã đăng ký lưu hành.
Thông tin liên hệ
🏢 Công ty TNHH Y tế Thẩm mỹ AIC
📌 Trụ sở chính: 21 Bàu Cát 3, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh
🏢 Văn phòng đại diện Miền Bắc: 425 Vũ Tông Phan, Phường Khương Đình, Thành phố Hà Nội
🌎 Website: www.theaic.vn
☎️ Hotline: (028) 66851869
📩 Email: info@theaic.vn
