Rạn da (striae distensae) là tổn thương dạng dải trên da, gặp phổ biến sau mang thai, tăng – giảm cân nhanh, tuổi dậy thì hoặc dùng corticoid kéo dài. Rạn da mới thường có màu đỏ – tím (striae rubrae), theo thời gian chuyển sang trắng bạc, lõm nhẹ (striae albae) – giai đoạn được xem là khó điều trị nhất. Bài viết tổng hợp cơ chế hình thành, các hướng điều trị và bằng chứng mới về polynucleotide PN-HPT™ trong tái tạo rạn da trắng.
Tóm tắt nhanh
- Rạn da trắng là giai đoạn muộn: mạch máu giảm, sợi collagen và elastin đứt gãy, thượng bì mỏng và mất sắc tố.
- Thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng trong cùng cá thể với PN-HPT™ 20 mg/ml (4 buổi) ghi nhận bề rộng vết rạn giảm 40–54%, trong khi vùng không điều trị không thay đổi.
- Rạn da được ghi nhận trong mục đích sử dụng đã đăng ký lưu hành tại Việt Nam của PolyPhil™ và PolyPhil™ next.
- Phối hợp đa phương thức (PN-HPT™, RF vi điểm, laser) giúp tác động đồng thời nhiều cơ chế.
Rạn da hình thành như thế nào?
Khi da bị kéo giãn nhanh vượt quá khả năng thích nghi, mạng lưới sợi collagen và elastin trong trung bì bị đứt gãy và sắp xếp lại song song theo hướng lực căng. Giai đoạn sớm có phản ứng viêm và giãn mạch nên vết rạn đỏ – tím. Ở giai đoạn muộn, phản ứng viêm lắng xuống, mạch máu giảm, nguyên bào sợi kém hoạt động, thượng bì mỏng và giảm melanin – tạo nên vết rạn trắng, lõm, bề mặt nhăn nhẹ.
| Đặc điểm | Rạn da đỏ (striae rubrae) | Rạn da trắng (striae albae) |
|---|---|---|
| Giai đoạn | Sớm | Muộn |
| Màu sắc | Đỏ, hồng, tím | Trắng bạc |
| Bản chất nổi bật | Viêm, giãn mạch | Teo da, giảm collagen – elastin, giảm sắc tố |
| Mức độ đáp ứng điều trị | Tốt hơn | Khó hơn, cần tái tạo trung bì |
Vì sao polynucleotide phù hợp với rạn da trắng?
Rạn da trắng về bản chất là tình trạng trung bì kém hoạt động sinh học. PN-HPT™ hỗ trợ tăng số lượng và khả năng sống của nguyên bào sợi, tăng tổng hợp protein và collagen type I, III trong các mô hình in vitro; trong mô hình động vật, PN thúc đẩy hình thành chất nền trưởng thành với sợi collagen sắp xếp có tổ chức mà không có dấu hiệu xơ hóa [1]. Đặc tính giữ nước của PN-HPT™ đồng thời cải thiện độ ẩm và độ đàn hồi tại chỗ [2].
Bằng chứng lâm sàng: PN-HPT™ trên rạn da trắng
Nghiên cứu đa trung tâm, tiến cứu, ngẫu nhiên, đối chứng trong cùng cá thể (thực tế lâm sàng) [3]:
- Đối tượng: 24 người (20 nữ, 4 nam) có rạn da trắng ở ngực, bụng, mông, đùi.
- Phác đồ: 4 buổi tiêm nội bì PN-HPT™ 20 mg/ml, cách nhau 14–21 ngày; tối đa 4 vùng điều trị mỗi người, 4 vùng đối xứng giữ làm đối chứng không điều trị.
- Đánh giá: thước kẹp điện tử và camera 3D Antera.
| Thời điểm | Vùng điều trị PN-HPT™ | Vùng đối chứng |
|---|---|---|
| Ban đầu | 4,6 ± 2,31 mm | 4,5 ± 2,34 mm |
| Sau 3 tháng | 2,7 ± 1,42 mm (p < 0,01) | 4,5 ± 2,33 mm |
| Sau 6 tháng (n = 17) | 2,0 ± 0,94 mm (p < 0,05) | 4,7 ± 1,18 mm |
Bề rộng vết rạn giảm khoảng 40–54% so với ban đầu, trong khi vùng đối chứng không thay đổi. Đây là phân tích giữa kỳ với cỡ mẫu nhỏ, nên cần thêm nghiên cứu lớn hơn để khẳng định.
Phối hợp đa phương thức trong điều trị rạn da
- RF vi điểm: các thử nghiệm ngẫu nhiên đã xác nhận hiệu quả và an toàn của RF vi điểm trên rạn da, bên cạnh sẹo mụn và da chùng [4]. Xem thêm RF vi điểm – Cellina S.
- Laser 589 nm: tài liệu lâm sàng của nhà sản xuất ADVATx có phác đồ cho rạn da, đặc biệt hữu ích ở giai đoạn rạn đỏ có thành phần mạch máu [5].
- PN-HPT™: tái tạo nền trung bì, có thể dùng trước hoặc xen kẽ thiết bị năng lượng để chuẩn bị và hỗ trợ phục hồi da.
Trình tự, khoảng cách và thông số phối hợp do bác sĩ quyết định theo giai đoạn rạn, vùng cơ thể và phototype.
Kỳ vọng thực tế
- Rạn da trắng có thể cải thiện về bề rộng, kết cấu và độ lõm, nhưng hiếm khi biến mất hoàn toàn.
- Thường cần nhiều buổi và theo dõi từ 3–6 tháng để đánh giá.
- Chụp ảnh chuẩn hóa trước – sau giúp đánh giá khách quan tiến triển.
Câu hỏi thường gặp
Rạn da trắng có trị được không?
Có thể cải thiện. Nghiên cứu với PN-HPT™ ghi nhận bề rộng vết rạn giảm 40–54% sau liệu trình 4 buổi; tuy nhiên rạn da trắng hiếm khi biến mất hoàn toàn.
Tiêm PN trị rạn da cần bao nhiêu buổi?
Trong nghiên cứu, liệu trình gồm 4 buổi cách nhau 14–21 ngày; số buổi thực tế do bác sĩ quyết định theo mức độ rạn.
Rạn da đỏ và rạn da trắng điều trị có khác nhau không?
Có. Rạn da đỏ có thành phần mạch máu và viêm, thường đáp ứng tốt hơn với laser nhắm mạch máu; rạn da trắng cần tái tạo trung bì như PN-HPT™, RF vi điểm.
Sau sinh bao lâu thì có thể điều trị rạn da?
Thời điểm phù hợp cần bác sĩ đánh giá, đặc biệt với phụ nữ đang cho con bú; không tự ý điều trị trong thai kỳ.
Phòng khám muốn xây dựng liệu trình trị rạn da liên hệ ở đâu?
Quý Bác sĩ vui lòng liên hệ AIC qua hotline (028) 66851869, email info@theaic.vn hoặc Zalo 0909 002 319.
Tạm kết
Rạn da trắng là thách thức lâu năm trong thẩm mỹ, nhưng hướng tiếp cận tái tạo trung bì đang mở ra kết quả khả quan. Với bằng chứng có đối chứng trong cùng cá thể, PN-HPT™ – nền tảng của PolyPhil™ chính hãng – là lựa chọn đáng cân nhắc trong phác đồ điều trị rạn da đa phương thức.
Tài liệu tham khảo
- Colangelo MT, et al. Polynucleotide biogel enhances tissue repair, matrix deposition and organization. Journal of Biological Regulators and Homeostatic Agents, 2021;35(1):355–362.
- Cavallini M, Bartoletti E, Maioli L, et al. Consensus report on the use of PN-HPT™ in aesthetic medicine. Journal of Cosmetic Dermatology, 2021;20(3):922–928.
- Bartoletti E, et al. PN-HPT™ and Striae Albae – Exploratory Interim Analysis of a Randomised Prospective Study. Surgical Research, 2023;5(2):1–7.
- Effectiveness of Radiofrequency Microneedling in the Treatment of Dermatological Conditions: A Systematic Review. PMC13433423
- Advalight. ADVATx Clinical Protocols (tài liệu nhà sản xuất), 2023.
Lưu ý: Nội dung mang tính thông tin chuyên môn, dành cho nhân viên y tế; không thay thế chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ. Sản phẩm chỉ được sử dụng bởi nhân viên y tế được đào tạo tại cơ sở đủ điều kiện.
Thông tin liên hệ
🏢 Công ty TNHH Y tế Thẩm mỹ AIC
📌 Trụ sở chính: 21 Bàu Cát 3, Phường Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh
🏢 Văn phòng đại diện Miền Bắc: 425 Vũ Tông Phan, Phường Khương Đình, Thành phố Hà Nội
🌎 Website: www.theaic.vn
☎️ Hotline: (028) 66851869
📩 Email: info@theaic.vn
